Sklep internetowy wysyłający kilkadziesiąt zamówień dziennie zużywa miesięcznie setki kartonów, kilka rolek folii bąbelkowej i worki wypełniaczy. Z perspektywy prawa ochrony środowiska każde z tych opakowań ma swoją historię obowiązków. Znaczna część właścicieli sklepów internetowych nie wie, że samo pakowanie i wysyłka produktów mogą rodzić konkretne zobowiązania – zarówno rejestracyjne, jak i finansowe.
Sklep internetowy jako „wprowadzający opakowania” – kiedy obowiązek zaczyna dotyczyć e-commerce
Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi obejmuje obowiązkami przedsiębiorców wprowadzających na rynek krajowy produkty w opakowaniach lub same opakowania. Podmiotem wprowadzającym opakowania może być zarówno producent lub importer, jak i przedsiębiorca, który pakuje produkty do opakowań nabytych w Polsce i sprzedaje je dalej.
Sklep internetowy kupujący kartony od krajowego dostawcy i pakujący w nie zamówienia klientów może być traktowany jako podmiot wprowadzający opakowania. To, czy tak jest, zależy m.in. od tego, czy opakowania sprzedawane są razem z produktem, czy osobno, oraz od charakteru całej działalności. Przepisy nie uzależniają obowiązku rejestracji i sprawozdawczości od żadnego progu masy. Próg pojawia się dopiero przy opłacie produktowej – i tylko tam daje możliwość zwolnienia.
BDO – rejestracja, ewidencja i sprawozdanie
System BDO łączy obowiązki rejestracyjne, ewidencyjne i sprawozdawcze w jednym miejscu. Dla sklepu internetowego oznacza to dwa osobne pytania: czy w ogóle trzeba się zarejestrować i co po rejestracji należy ewidencjonować.
Kto musi się zarejestrować
Obowiązek rejestracji w BDO dotyczy m.in. sklepów internetowych wprowadzających produkty w opakowaniach oraz przedsiębiorców udostępniających reklamówki foliowe. Rejestracja w BDO jest wymagana przed rozpoczęciem działalności objętej wpisem – nie po pierwszym rozliczeniu, nie po przekroczeniu jakiegoś progu. Od 2025 r. opłata rejestrowa wynosi 200 zł dla mikroprzedsiębiorców i 800 zł dla pozostałych firm. Brak wpisu grozi karą administracyjną sięgającą miliona złotych, a prowadzenie działalności bez numeru BDO umieszczanego na dokumentach – osobną sankcją w tej samej wysokości.
Co podlega ewidencji
Ewidencja w BDO obejmuje rodzaj i masę opakowań wprowadzonych na rynek w danym roku. Dla sklepu internetowego oznacza to konieczność śledzenia, ile kartonów, jakiego rodzaju i jakiej masy trafiło do klientów razem z produktami. Taśma klejąca i niektóre wypełniacze nie zawsze są traktowane jak opakowanie – decyduje o tym, czy ich główną funkcją jest ochrona i transport produktu. Ten pozornie techniczny niuans bywa decydujący przy rocznym sprawozdaniu składanym do 15 marca.
Opłata produktowa i kampania edukacyjna – dwa obowiązki w jednym rozliczeniu
Przedsiębiorca, który w danym roku wprowadził mniej niż 1000 kg opakowań, może ubiegać się o zwolnienie z opłaty produktowej w trybie pomocy de minimis. Wniosek składa się wraz ze sprawozdaniem w systemie BDO do 15 marca roku następnego. Jeżeli masa przekracza próg lub podmiot nie złoży wniosku o de minimis w terminie, opłata jest naliczana według stawek z rozporządzenia. Dla opakowań z papieru i tektury wynosi ona 0,70 zł za kilogram, dla tworzyw sztucznych – 2,70 zł za kilogram.
Obok opłaty produktowej ustawa nakłada na wprowadzających opakowania obowiązek finansowania publicznej kampanii edukacyjnej. Jej wartość musi stanowić co najmniej 2% wartości netto opakowań wprowadzonych na rynek w poprzednim roku. Sklepy internetowe rzadko zdają sobie sprawę z tego wymogu. Obowiązek kampanii można przekazać organizacji odzysku opakowań, która przejmuje go na podstawie pisemnej umowy. Szczegółowe zasady rozliczenia opłaty produktowej oraz ewidencji opakowań wymagają analizy konkretnej działalności – typ sklepu, model zaopatrzenia i asortyment mają bezpośredni wpływ na to, które obowiązki i w jakiej wysokości faktycznie dotyczą danego przedsiębiorcy.
Obowiązki środowiskowe e-commerce to temat, który w Polsce zyskuje na znaczeniu – zarówno wskutek rosnącej skali rynku, jak i coraz aktywniejszej kontroli przez marszałków województw. Sklep wysyłający kilka paczek dziennie może być w zupełnie innej sytuacji prawnej niż taki, który obsługuje tysiące zamówień miesięcznie. Weryfikacja, które obowiązki dotyczą konkretnego modelu sprzedaży, rzadko jest prosta – ale jej brak nie chroni przed karą.
